Iris

Wijziging erfrecht wet: erfgenamen beter beschermd of toch niet?

Op 1 september 2016 is een wijziging ingevoerd in het erfrecht. De bedoeling van deze wetswijziging is dat erfgenamen beter beschermd worden tegen de schuldeisers van de overledene.

De basisgedachte in de wet is echter niet veranderd en dat is – in mijn ogen – jammer. Want het is nog steeds zo dat je, als je erfgenaam bent, met je gehele (privé) vermogen aansprakelijk wordt voor de schulden van de overledene. Heeft die veel op de pofgekocht, dan ben jij de pineut. Populair gezegd mag jij je spaarrekening plunderen om de schulden van een ander af te betalen.

Dat was en is alleen anders als je de erfenis tijdig beneficiair aanvaardt. Had je eenmaal gekozen, dan kon je niet meer terug, zelfs niet als er ineens onbekende schuldeisers opdoken. Daarbij was het gemene dat je al gekozen kon hebben voor de zogeheten zuivere aanvaarding door wat juristen een feitelijke handeling noemen. Denk daarbij aan het meenemen van een foto-album dat uit financieel oogpunt voor niemand waarde heeft, maar voor een kind emotioneel waardevol is.

Wetswijziging
Op de site van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) wordt kort uitgelegd wat er veranderd is op 1 september jl.

Onttrekking van vermogen
Simpel gezegd komt het er op neer dat een erfgenaam dat fotoalbum mee kan nemen zonder dat daardoor de erfenis al zuiver aanvaard is. Maar als je met de PIN-pas van de overledene je eigen auto volgooit omdat je naar de begraafplaats moet rijden, dan zijn de rapen nog steeds gaar. Je “onttrekt dan vermogen” aan de erfenis waardoor de schuldeisers van de overledene het nakijken hebben.

Maar ik denk dat je ook vermogen onttrekt als jij het huis leeg laat halen door de Kringloop en daardoor een (niet-gesigneerd) schilderij meegenomen wordt. Zeker als achteraf blijkt dat het een redelijk waardevol schilderij is.

Onbekende schulden
Een tweede belangrijke wijziging is de spijtoptant-regeling. Dat is de mogelijkheid om de rechter te vragen of je toch nog beneficiair mag aanvaarden (nadat je al zuiver aanvaard hebt) omdat de overledene aan jou onbekende schulden blijkt te hebben. De rechter kan daarvoor toestemming geven, maar dan moet je wel aannemelijk maken dat jij voldoende onderzoek hebt gedaan om alle schulden boven tafel te krijgen. Het moet echt om “onbekende schulden” gaan. De Minister van Justitie heeft echter aangegeven dat er een zware onderzoeksplicht rust op de erfgenamen. Een rechter zal dus, volgens hem, niet snel oordelen dat er sprake is van een onbekende schuld.

Stel dat je overleden oom al 25 jaar in dezelfde huurwoning woont, dan is de kans groot dat hij een spijker in de muur heeft geslagen om dat eerder gemelde schilderij op te hangen. Maar als erfgenaam heb je wel de verplichting ten opzichte van de huisbaas om de woning leeg én in originele staat op te leveren. De kosten van het in die staat terugbrengen van de woning kun je moeilijk als onbekend kwalificeren.

Had de wetgever het basisprincipe los moeten laten?
Zelf denk ik dat het beter zou zijn geweest als de wetgever was afgestapt van het uitgangspunt dat erfgenamen ook met hun eigen vermogen aansprakelijk zijn jegens de schuldeisers van een overleden persoon. Die schuldeisers hadden te maken met één persoon (de overledene) als – al dan niet dubieuze – debiteur. Na het overlijden van deze persoon, komen er andere(n) die aansprakelijk worden. Dat kan betekenen dat een waardeloze vordering ineens wel volledig geïncasseerd kan worden bij de erfgena(a)m(en).

Waarom de schuldeiser beter moet worden van het overlijden, is mij niet duidelijk. Ik vind het een gemiste kans van de wetgever.

Overgangsregeling
Er is voor mensen die al vóór de wetswijziging op 1 september jl. erfgenaam waren wel een klein lichtpuntje: ook zij kunnen aan de rechter vragen of zij alsnog beneficiair mogen aanvaarden als er “onbekende schulden” zijn. Maar dan mogen er op het moment van dat verzoek nog geen drie maanden verstreken zijn sinds de ontdekking van die schulden.

Dat heeft de wetgever dan weer wel goed gedaan.

Wil je hierover wat laten weten, stuur dan een mail.  

Categories: Blog.